Brukselka: smaczna i uniwersalna

Żadne inne warzywo nie zbiera tak wielu sprzecznych opinii, jak brukselka. Mało kto jednak wie, że brukselka jest bardzo zdrowa i uniwersalna – można ją stosować w wielu różnych potrawach. Poznaj bliżej jej właściwości odżywcze i dowiedz się, o czym należy pamiętać podczas przygotowywania tych minikapustek oraz z czym najlepiej smakują.

Brukselka jest jedną z najmłodszych europejskich odmian kapusty. Prawdopodobnie powstała w XVIII wieku w Brukseli, skąd pochodzi jej nazwa. Historia brukselki jest ściśle związana z kapustą – została wyhodowana poprzez selekcję i krzyżowanie dzikich odmian kapusty, aby uzyskać małe, zwarte główki odporne na chłodniejsze klimaty. Początkowo była uprawiana głównie w północnej Europie, a w kolejnych stuleciach zyskała popularność także w Wielkiej Brytanii, Holandii i Stanach Zjednoczonych.

Uprawa brukselki wymaga cierpliwości, ponieważ pąki dojrzewają późno i zależą od pewnych warunków pogodowych. Jak wyglądają dojrzałe pąki i dlaczego uprawa wymaga cierpliwości, dowiesz się z poniższych opisów.

Uprawa brukselki w Polsce

W Polsce uprawa brukselki odbywa się głównie w regionach o umiarkowanym klimacie, gdzie gleby są żyzne, przepuszczalne i dobrze nawodnione. Warzywo to najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych, choć toleruje również lekkie półcienie. Sezon uprawy zaczyna się wczesną wiosną od wysiewu nasion do gruntu lub pod osłonami, a zbiory przypadają najczęściej na późną jesień i zimę, kiedy główki osiągają pełną dojrzałość. Polska brukselka jest ceniona za jędrność i delikatny smak, a lokalni producenci dbają, aby warzywo było zbierane w odpowiednim momencie – po pierwszych przymrozkach, co dodatkowo łagodzi jego naturalną goryczkę. Uprawa wymaga także ochrony przed szkodnikami i chorobami kapustnych, a odpowiednie nawożenie i nawadnianie wpływa na wielkość i jakość główek, co przekłada się na zadowolenie konsumentów.

Samodzielna uprawa brukselki

Poszczególne kroki w uprawie brukselki są takie same w przypadku sadzenia jej na grządce, polu czy w doniczce. Glebę przygotowuje się wcześniej za pomocą kompostu i nawozu o długotrwałym działaniu. Zaleca się najpierw wysianie nasion w rozsadniku, a później wysadzenie rozsady na grządce. Brukselkę wysiewamy od połowy marca do końca kwietnia, a od połowy maja można posadzić sadzonki do gruntu. Optymalny odstęp między poszczególnymi sadzonkami to 50 centymetrów. Aby pobudzić wzrost korzeni, przez pierwsze dwa tygodnie po posadzeniu ziemia powinna być raczej sucha. Brukselka rośnie bardzo wolno – od wysiewu do zbioru może upłynąć nawet pół roku. Znosi ona co prawda lekki mróz, ale późną jesienią mroźne dni przeplatają się z dniami, kiedy nie ma przymrozków, i wtedy jakość brukselki cierpi z powodu takiej zmiennej pogody.

Sezon na świeżą brukselkę trwa od września do stycznia, choć bywa dostępna aż do wiosny. Wczesne odmiany brukselki można z reguły zbierać od końca września, podczas gdy późne odmiany są zbierane od listopada do grudnia. Najlepszy smak brukselka osiąga po przymrozkach, ponieważ niskie temperatury łagodzą jej naturalną goryczkę, ale nie można jej zbierać w zamrożonym stanie. W sklepach dostępna jest również brukselka mrożona, która pozwala korzystać z warzywa przez cały rok, zachowując większość wartości odżywczych.

Kalorie: 44 kcal

Węglowodany: 3,29 g

Białko: 4,45 g

Tłuszcz: 0,34 g

Witamina A: 0 µg

Witamina B1: 0,13 mg

Witamina B2: 0,13 mg

Witamina B6: 0,35 mg

Witamina C: 112 mg

Witamina E: 0,56 mg

Wapń: 35 mg

Żelazo: 0,92 mg

Potas: 471 mg

Magnez: 22 mg

Sód: 9 mg

Brukselka jest uważana za jedno z najzdrowszych warzyw kapustnych, ponieważ dostarcza organizmowi wielu niezbędnych składników odżywczych. Jest doskonałym źródłem witaminy C – w 100 gramach brukselki znajduje się aż 112 miligramów tej witaminy, która ma ogromny wpływ na budowę kości i jest ważna dla zdrowej diety. Witamina C reguluje też gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. To bardzo zdrowe warzywo zawiera również dużo witaminy K – aż 236 miligramów w 100 gramach. Witamina K odgrywa ważną rolę w krzepnięciu krwi, ponieważ bez niej nasz organizm nie byłby w stanie zatrzymać krwawienia. Poza tym ma duże znaczenie dla kobiet w okresie menopauzy, bowiem hamuje utratę masy kostnej. Brukselka jest także bogatym źródłem antyoksydantów, które pomagają w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym i wspierają układ odpornościowy. Osoby z podwyższonym poziomem cholesterolu lub problemami z pamięcią również powinny się zainteresować brukselką. Jej regularne spożywanie może wspomagać prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego, przyczyniać się do utrzymania zdrowych kości oraz obniżać ryzyko chorób serca i niektórych nowotworów. Dzięki tym właściwościom brukselka stanowi wartościowy element zrównoważonej diety.

Czy brukselka powoduje wzdęcia?

Brukselka może powodować wzdęcia, choć nie zawsze. Z czego to wynika? Warzywa kapustne zawierają dużo błonnika, który nie jest rozkładany przy przeżuwaniu i w jelicie cienkim. Błonnik stanowi pożywienie dla bakterii jelitowych jelita grubego. Bakterie produkują przy tym witaminy i inne substancje ważne dla naszego organizmu, wzmacniają system odpornościowy i rozkładają substancje toksyczne. Powstają przy tym gazy, których efektem są wzdęcia. Ale bez obaw – z tego powodu nie należy rezygnować z tego wartościowego warzywa, ponieważ wzdęciom można zapobiec lub je zredukować poprzez użycie przy przyrządzaniu brukselki takich przypraw, jak:

●       kolendra;

●       kmin rzymski;

●       kardamon;

●       imbir;

●       asafetida (przyprawa ajurwedyjska).

Jeśli to nie pomoże, można spróbować innych sposobów. Brukselkę należy koniecznie ugotować, ponieważ surowa lub półsurowa może powodować problemy trawienne. Poza tym pomóc może zamrożenie jej przed przyrządzeniem lub użycie już zamrożonego produktu.

Podczas zakupów warto wybierać główki jędrne, o intensywnie zielonym kolorze i bez żółtych plam. Liście nie powinny być zwiędłe ani wysuszone, a pędy elastyczne i twarde. Ponieważ sezon na świeżą brukselkę jest dość krótki, ważne jest jej długotrwałe przechowywanie, aby można było przyrządzać ją przez cały rok. Poznaj najlepsze wskazówki dotyczące przechowywania brukselki w celu zachowania jej świeżości.

Jak rozpoznać świeżą brukselkę?

Świeżą brukselkę można rozpoznać po zielonych liściach przylegających mocno do kulki brukselki oraz po gładkim i jasnym wnętrzu po jej przecięciu. Nasza rada – lekko ściśnij brukselkę palcami. Jeśli jest świeża, nie powinna ustępować pod naciskiem. Jeśli ma żółte zewnętrzne liście i brązowawy środek, oznacza to, że jest już nieświeża.

Zakup brukselki w słoiku – tak wytrzyma dłużej

Kto chce gotować brukselkę niezależnie od sezonu, może sięgnąć po alternatywną wersję brukselki w słoiku. Brukselka w słoiku ma tę zaletę, że jest dostępna przez cały rok, można ją przechowywać latami, a szybkie jej przetworzenie po zbiorze sprawia, że duża część składników odżywczych zostaje zachowana.

Zakup mrożonej brukselki

Mrożona brukselka jest najlepszą alternatywą poza sezonem, ponieważ dostępna jest w handlu przez cały rok. Mrożona brukselka zawiera więcej składników odżywczych niż brukselka w słoiku, ponieważ podgrzewa się ją raz, a nie dwa razy. Zamrażanie eliminuje potrzebę drugiego podgrzewania, dzięki czemu traci się mniej składników odżywczych. Brukselka mrożona powinna być przechowywana w zamrażarce i wykorzystywana zgodnie z datą przydatności do spożycia.

Jak przechowywać brukselkę?

Świeżą brukselkę najlepiej przechowywać w lodówce w komorze na warzywa przez trzy do ośmiu dni. Można ją przechowywać w luźnym woreczku foliowym lub pojemniku, aby nie traciła wilgotności. W temperaturze pokojowej brukselka może szybko zwiędnąć, dlatego nie zaleca się jej przechowywać poza lodówką. Przy przechowywaniu szczególnie ważne jest zachowanie odpowiedniego odstępu od innych owoców i warzyw, ponieważ jabłka, awokado lub pomidory wydzielają gaz o nazwie etylen, który może powodować więdnięcie brukselki.

Nasza rada: Przechowuj brukselkę w lodówce zawiniętą razem z łodyżką w wilgotną ściereczkę. Dzięki temu dłużej zachowa świeżość.

Czy brukselkę można mrozić?

Brukselka idealnie się nadaje do zamrożenia. Niezbędne jest przy tym krótkie przygotowanie:

1. Najpierw usuń zwiędłe liście, odetnij łodyżkę i umyj dokładnie brukselkę.
2. Następnie blanszuj brukselkę przez około trzy minuty w gotującej się osolonej wodzie. Blanszowanie zapobiega rozwojowi bakterii chorobotwórczych przy zamrażaniu.
   Wskazówka: Ponacinaj brukselki u nasady na krzyż, aby się równomiernie gotowały. Aby skrócić czas gotowania, można również pokroić brukselki na połówki lub ćwiartki.
3. Na koniec włóż brukselkę na chwilę do lodowatej wody.

Ważne: Zanim zamrozisz brukselkę, dobrze ją odsącz. Zapobiega to wiązaniu zbyt dużej ilości wody w brukselce, która dzięki temu pozostanie chrupiąca nawet po rozmrożeniu.

1. Teraz możesz zamrozić brukselkę w pojemnikach do mrożenia.

W równomiernie niskiej temperaturze brukselkę można przechowywać do roku.

Brukselka jest wszechstronnym warzywem, które można wykorzystać w wielu potrawach. Najlepiej smakuje delikatnie uduszona na maśle z odrobiną gałki muszkatołowej – ma wtedy najlepszy smak i nie jest zbyt miękka. Brukselka z bułką tartą i masłem to klasyka, która świetnie sprawdzi się jako przekąska lub dodatek do dania głównego. Idealnie komponuje się z fasolą, marchewką i kalarepą na półmisku warzyw, a także z drobiem, czerwonym mięsem i dziczyzną. Ugotowana na parze świetnie pasuje do sałatek i makaronów. W Belgii, kraju pochodzenia, delikatne różyczki są często gotowane razem z obranymi kasztanami.

Jak przygotować brukselkę?

Prawidłowe przygotowanie brukselki może mieć ogromne znaczenie podczas jej przyrządzania. Poznaj sprawdzone sposoby na przygotowanie brukselki.

Gotowanie/duszenie brukselki:

1. Najpierw usuń zewnętrzne liście brukselki, a następnie dokładnie ją umyj.
2. Skróć łodyżkę i natnij brukselki u nasady na krzyż. Dzięki temu będą one się równomiernie gotować lub dusić.

Smażenie brukselki:

1. Tak jak w przypadku gotowania, najpierw usuń zewnętrzne liście i umyj brukselkę.
2. Obierz liście lub przekrój brukselki na pół, aby później usmażyć je na patelni.

Pieczenie brukselki:

1. Pierwszy krok jest zawsze taki sam: usuń zewnętrzne liście i umyj brukselkę.
2. Pokrój brukselki na pół i przełóż na blachę z olejem i solą, a następnie włóż blachę do piekarnika.

Jak długo należy gotować brukselkę?

Gotowanie brukselki jest bardzo proste i nie trwa długo. W zależności od pożądanej miękkości brukselkę należy gotować od dwunastu do osiemnastu minut. Podczas gotowania wiele cennych składników odżywczych trafia do wody, dlatego warto ją zachować, aby na jej bazie przygotować smaczny sos. Alternatywnie brukselkę można dusić tylko w odrobinie wody pod przykryciem lub za pomocą wkładu do gotowania na parze – w ten sposób brukselka straci mniej witamin.