Czy herbata obniża wysokie ciśnienie krwi?

O wysokim ciśnieniu krwi lub nadciśnieniu mówimy, gdy wyniki pomiaru stale przekraczają przyjęte normy. Na ciśnienie krwi składają się dwie wartości – ciśnienie skurczowe i ciśnienie rozkurczowe. Określenie „mmHg” oznacza ilość milimetrów rtęci, którą wykrywa ciśnieniomierz. Jeśli pomiar dokonywany przez lekarza wykazuje wartości na poziomie 140/90 mmHg, świadczy to o tym, że pacjent ma podwyższone ciśnienie. Jeśli natomiast pomiar przeprowadzany jest samodzielnie, za wartość graniczną uznaje się ciśnienie na poziomie 135/85 mmHg.

Według wytycznych medycznych:

●       ciśnienie optymalne – poniżej 120/80 mmHg;

●       ciśnienie prawidłowe wysokie – 130–139/85–89 mmHg;

●       nadciśnienie tętnicze diagnozuje się, gdy wartości stale przekraczają 140/90 mmHg.

Nadciśnienie jest nazywane „cichym zabójcą”, ponieważ przez lata może nie dawać żadnych objawów, jednocześnie uszkadzając serce, nerki i naczynia krwionośne. Osoby, które są leczone z powodu utrzymującego się stale nadciśnienia tętniczego, nazywane są w medycynie pacjentami z nadciśnieniem. Wielu z nich w celu obniżenia ciśnienia musi regularnie przyjmować leki, takie jak inhibitory ACE lub beta-blokery. Aby do tego nie dopuścić, możemy podjąć działania zapobiegawcze. Czy jednym ze sposobów walki z wysokim ciśnieniem krwi mogłoby być zastosowanie sprawdzonego domowego lekarstwa: wypicie filiżanki dobrej herbaty?

Badania sugerują, że regularne picie herbaty (co najmniej 1–2 filiżanki dziennie) może znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia nadciśnienia w przyszłości. Herbata jest jednym z najbogatszych źródeł flawonoidów – naturalnych związków roślinnych o silnym działaniu antyoksydacyjnym. Długofalowe dostarczanie tych substancji do organizmu pomaga zapobiegać sztywnieniu tętnic, co jest jedną z głównych przyczyn wzrostu ciśnienia wraz z wiekiem. W przeciwieństwie do leków, które działają doraźnie, herbata działa profilaktycznie, chroniąc układ krążenia od środka.

Za prozdrowotne właściwości herbaty odpowiada precyzyjna kompozycja związków chemicznych o udowodnionym działaniu biologicznym. Jak herbata działa na organizm? Kluczową rolę odgrywają katechiny, a zwłaszcza galusan epigalokatechiny (EGCG), który występuje obficie w zielonej herbacie. To właśnie te związki działają jako potężne przeciwutleniacze i hamują działanie enzymu ACE, co przynosi efekt zbliżony do działania niektórych farmakologicznych środków na nadciśnienie.

Równie istotne są antocyjany, czyli barwniki roślinne nadające intensywny kolor m.in. naparom z hibiskusa. Proces wspierania układu krążenia uzupełnia również kwercetyna, flawonoid wzmacniający szczelność naczyń krwionośnych, oraz szeroka grupa polifenoli neutralizujących wolne rodniki i zapobiegających stresowi oksydacyjnemu. Niezwykle ważny jest także wpływ herbaty na sferę psychiczną, za co odpowiada L-teanina. Ten unikalny aminokwas przenika barierę krew-mózg, wywołując stan relaksu bez uczucia senności. Poprzez naturalne obniżanie poziomu kortyzolu, L-teanina pośrednio stabilizuje ciśnienie tętnicze, szczególnie w sytuacjach napięcia nerwowego, tworząc wraz z pozostałymi składnikami kompleksową ochronę dla serca.

Nie każda herbata działa tak samo. Zwykle mówiąc o herbacie, mamy na myśli wyłącznie napar z liści krzewu herbacianego „Camellia Sinensis”. Stosuje się je do produkcji herbaty zielonej i czarnej, ale także białej, jaśminowej czy oolong. Wśród nich największy wpływ na układ krążenia ma:

●       zielona herbata – bogata w katechiny (szczególnie EGCG), jej regularne spożycie poprawia profil lipidowy i elastyczność naczyń krwionośnych;

●       czarna herbata – choć zawiera więcej kofeiny, która może krótkotrwale podnieść ciśnienie, jej długofalowe picie wiąże się ze stabilizacją ciśnienia tętniczego;

●       biała herbata – działa najdelikatniej, ale zawiera bardzo wysoką koncentrację antyoksydantów zapobiegających starzeniu się serca.

Napary ziołowe lub owocowe nie są herbatami w ścisłym tego słowa znaczeniu, jednak często są określane w taki właśnie sposób. Wśród nich na wysokie ciśnienie krwi dobrze działa:

●       herbata z hibiskusa (Karkade) – uznawana za „królową” herbat na ciśnienie. Metaanalizy wykazują, że picie 3 filiżanek dziennie może obniżyć ciśnienie skurczowe o około 7 mmHg;

●       napar z głogu – to jedno z najcenniejszych ziół dla serca. Głóg wzmacnia siłę skurczu mięśnia sercowego i delikatnie rozszerza naczynia wieńcowe, co pomaga w stabilizacji ciśnienia;

●       melisa lekarska – choć kojarzona głównie z uspokojeniem, jest kluczowa przy nadciśnieniu indukowanym stresem. Redukuje napięcie, które często jest bezpośrednią przyczyną skoków ciśnienia;

●       serdecznik pospolity – jak sama nazwa wskazuje, wspiera pracę serca. Działa lekko uspokajająco i pomaga przy kołataniu serca oraz łagodnym nadciśnieniu;

●       napar z pokrzywy – działa moczopędnie, co pomaga usunąć nadmiar płynów z organizmu, odciążając tym samym układ krwionośny.

Sprawdź także: Herbata z pokrzywy – działanie, skład i korzyści dla zdrowia

Naukowcy nie są zgodni co do tego, jak silny jest wpływ zielonej herbaty na układ sercowo-naczyniowy, jednak liczne metaanalizy dostarczają optymistycznych wniosków. Istnieje coraz więcej wyników badań potwierdzających, że zielona herbata pomaga w walce z wysokim ciśnieniem krwi, jednak istnieją też badania, w których wyniki uczestników pijących herbatę i niepijących były takie same. Zasadniczo osoby pijące herbatę są często zdrowsze od osób, które nie piją jej wcale lub rzadko. Niekoniecznie jest to jednak zasługa samej herbaty – niektórzy badacze twierdzą, że możliwe jest, iż osoby pijące herbatę jednocześnie więcej ćwiczą i zdrowiej się odżywiają niż osoby, które herbaty nie piją.

Picie herbaty to doskonały nawyk, ale powinien być on częścią szerszej strategii dbania o zdrowie. Wprowadzenie trwałych zmian w codziennych nawykach to fundament skutecznej profilaktyki i leczenia. Aby walczyć z nadciśnieniem, warto wdrożyć następujące zasady:

Redukcja nadwagi

Osoby z nadwagą często zmagają się nie tylko z nadciśnieniem, ale także z innymi chorobami, takimi jak cukrzyca. Redukcja nadmiernej masy ciała to jeden z najskuteczniejszych sposobów na obniżenie ciśnienia bez leków, który może znacznie wpłynąć na poprawę wyników pomiarów.

Zmiana sposobu odżywiania

Kluczem do zdrowego serca jest dieta bogata w naturalne składniki obniżające ciśnienie. Zastąpienie wysoko przetworzonej żywności świeżymi warzywami, owocami, orzechami oraz zdrowymi tłuszczami, jak oliwa z oliwek, dostarcza organizmowi niezbędnych witamin i minerałów. Warto wzorować się na zasadach diety DASH, która jest uznawana za najskuteczniejszy model żywienia w walce z problemami krążeniowymi.

Sprawdź także: Dieta niskowęglowodanowa – przepisy na cały tydzień

Regularne uprawianie sportu

Siedzący tryb życia i brak ruchu mogą być przyczyną wielu problemów zdrowotnych. Zalecane 150 minut umiarkowanych ćwiczeń tygodniowo pozwala nie tylko wysmuklić sylwetkę, ale przede wszystkim poprawić wydolność serca. Uprawianie sportu pomaga obniżyć ciśnienie krwi, a tym samym zapobiega chorobom układu krążenia. Ponadto ćwiczenia fizyczne są również skutecznym narzędziem w walce z chorobami cywilizacyjnymi, takimi jak cukrzyca.

Redukcja spożycia soli

Nadmiar sodu w diecie to jeden z głównych czynników podnoszących ciśnienie. Maksymalna dzienna dawka soli wynosi 5 gramów, co odpowiada około jednej płaskiej łyżeczce. Zamiana soli kuchennej na zioła może przynieść efekty już po kilku tygodniach.

Umiarkowane spożycie alkoholu

Lekarze specjaliści wskazują na konieczność rygorystycznego przestrzegania limitów spożycia alkoholu. Za bezpieczną granicę uznaje się maksymalnie 30 gramów alkoholu dziennie (co odpowiada około dwóm kieliszkom wina lub piwa) w przypadku mężczyzn i 20 gramów w przypadku kobiet. Przekroczenie tych wartości drastycznie podnosi ryzyko skoków ciśnienia i uszkodzeń mięśnia sercowego. Ważne jest również całkowite rzucenie palenia tytoniu, które jest fundamentem ochrony naczyń krwionośnych.

Unikanie stresu

W sytuacjach stresowych uwalniana jest dodatkowa porcja adrenaliny, powodująca wzrost ciśnienia krwi. U osób z nadciśnieniem, które doświadczają stresu, wartości te jeszcze bardziej wzrastają. Dobrym lekarstwem na wysokie ciśnienie krwi jest więc równowaga psychiczna. Można ją osiągnąć na przykład poprzez odpowiednią ilość snu lub stosowanie technik relaksacyjnych, takich jak joga, medytacja czy trening autogenny.

Ważne: Jeżeli Twoje ciśnienie tętnicze regularnie przekracza zalecane normy, konieczna jest niezwłoczna konsultacja lekarska. Domowe metody mogą stanowić cenne wsparcie, jednak nigdy nie powinny zastępować profesjonalnej diagnozy oraz leczenia zaplanowanego przez specjalistę.

Czy herbata podnosi ciśnienie?

Herbata zawiera kofeinę (teinę), która u niektórych osób może wywołać gwałtowny, ale krótkotrwały wzrost ciśnienia krwi tuż po spożyciu. Jednak w perspektywie długoterminowej, regularne picie herbaty (zwłaszcza zielonej i czarnej) sprzyja obniżeniu i stabilizacji ciśnienia dzięki obecności polifenoli, które poprawiają kondycję naczyń krwionośnych.

Ile filiżanek herbaty dziennie należy pić, aby zauważyć efekty?

Większość badań sugeruje regularne spożywanie od 2 do 3 filiżanek naparu dziennie. Ważna jest systematyczność – pozytywny wpływ na elastyczność naczyń krwionośnych zazwyczaj staje się mierzalny po około 4–12 tygodniach regularnego picia.

Czy można pić zieloną herbatę przy nadciśnieniu?

Tak, zielona herbata jest jednym z najbardziej polecanych napojów dla osób z nadciśnieniem ze względu na wysoką zawartość katechin. Należy jednak obserwować reakcję swojego organizmu na kofeinę i unikać picia bardzo mocnych naparów, szczególnie w godzinach wieczornych, aby nie zaburzać snu.

Czy spożywanie zielonej herbaty można łączyć z przyjmowaniem leków?

W przypadku przyjmowania leków należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ niektóre rośliny lecznicze mogą wpływać na działanie farmaceutyków. Eksperci często odradzają picie naparów, gdy pacjent przyjmuje beta-blokery, ponieważ składniki zielonej herbaty mogą drastycznie osłabić ich skuteczność – niektóre badania wskazują na spadek wydajności leku nawet o 85 procent. Z tego powodu osoby pijące duże ilości herbaty, które jednocześnie stosują leczenie farmakologiczne, powinny bezwzględnie poinformować o tym swojego lekarza.